ضمیر موصولی در زبان آلمانی

گاهی اوقات دو جمله بیان می‌کنیم که در آن دو جمله یک عنصر تکرار می‌شود. به مثال زیر توجه کنید:

آن دوست من است.

دوست من آلمانی صحبت می‌کند.

در چنین وضعیتی می‌توانیم دو جمله را بهم متصل کنیم. ولی وقتی دو جمله را متصل می‌کنیم، به این شکل درمی‌آید:

آن دوست من است. دوست من آلمانی صحبت می‌کند.

می‌بینید که عبارت “دوست من” در هر دو جمله تکرار شده است. این تکرار حاوی حشو و تکرار است و می‌توان عبارت “دوست من” را از جمله دوم حذف نمود تا از این تکرار جلوگیری نمود. برای این کار لازم است تا پس از حذف عبارت “دوست من” ضمیری جایگزین نمود تا مشخص کند جمله دوم در رابطه با چه کسی است. برای این کار از ضمیر موصولی “که” در زبان فارسی استفاده می‌کنیم.

آن دوست من است، که آلمانی صحبت می‌کند.

این ضمیر (که) در واقع جمله اول را از نظر معنا به جمله دوم وصل می‌کند و مرجع آن عبارت “دوست من” است. در زبان به این نوع ضمیر، ضمیر موصولی می‌گویند. این ضمایر برای وصل نمودن دو جمله مرتبط بکار می‌روند و از تکرار و توالی کلمه و یا عبارت (فاعلی یا مفعولی) تکراری در دو جمله جلوگیری می‌کنند.

در زبان آلمانی نیز چنین ضمیری وجود دارد با این تفاوت که این ضمیر با توجه به نقش مرجعش در جمله‌واره دوم، صرف می‌شود. در جدول زیر با صرف این ضمیر در زبان آلمانی آشنا می‌شوید.

توجه نمایید در جمله‌واره موصولی، فعل به انتهای جمله منتقل می‌شود.

در مثال زیر، der Student مرجع بوده و در جمله دوم نقش فاعلی دارد، پس با توجه به نقش خود در جمله‌واره دوم، با ضمیر موصولی مناسب نقش و صرف خود یعنی der صرف می‌شود.

Das ist der Student, der Musik spielt. 

در مثال زیر، das Haus مرجع بوده و در جمله دوم نقش مفعول مستقیم دارد، پس با توجه به نقش خود در جمله‌واره دوم، با ضمیر موصولی مناسب نقش و صرف خود یعنی das صرف می‌شود.

Das ist das Haus, das ich letztes Jahr gekauft habe.

در مثال زیر، die Männer مرجع بوده و در جمله دوم نقش مفعول غیرمستقیم دارد، پس با توجه به نقش خود در جمله‌واره دوم، با ضمیر موصولی مناسب نقش و صرف خود یعنی denen صرف می‌شود.

Das sind die Männer, mit denen ich Schach gespielt habe.

گاهی جمله‌واره موصولی تلاش می‌کند تا اطلاعات تکمیلی به موضوع بیافزاید و یا اطلاعاتی بیشتری در مورد عنصری که موضوع بحث جمله است، بدهد. در مثال‌های زیر، جمله‌واره موصولی برای شرح و ارائه توضیح بیشتری به وسط جمله اضافه شده است.

Der Mann, den ich gestern gesehen habe, kommt aus Zürich.

Die Frau, die aus München kommt, heißt Sara.

Der Kaffee, den ich bestellt habe, ist kalt.