جمع بستن اسامی در زبان آلمانی

– در فارسی، جمع بستن کار ساده‌ای است: کافیست یک «ها» یا «ان» به انتهای اسم اضافه کنید. اما آلمانی در این بخش هم راه خودش را می‌رود و با مجموعه‌ای از پسوندها و تغییرات آوایی، اسامی را جمع می‌بندد. نکته مهم این است که روش جمع بستن تا حد زیادی به جنسیت اسم و پایانه آن بستگی دارد. در این مقاله، ابتدا اسامی قابل شمارش و غیرقابل شمارش را مرور می‌کنیم، سپس سراغ حروف تعریف در حالت جمع می‌رویم و در نهایت قواعد طلایی جمع بستن را قدم‌به‌قدم یاد می‌گیریم.

۱- اسامی قابل شمارش و غیرقابل شمارش

پیش از هر چیز باید بدانیم کدام اسم‌ها اصلاً جمع بسته می‌شوند. اسامی آلمانی از نظر شمارش دو دسته‌اند: قابل شمارش و غیرقابل شمارش. اسامی قابل شمارش را می‌توانیم بر اساس قواعد مشخصی جمع ببندیم و برایشان عدد بگذاریم (یک کتاب، دو کتاب، سه کتاب…). اما اسامی غیرقابل شمارش مثل آب، شیر، پول یا عشق را نمی‌توانیم مستقیماً جمع ببندیم. برای شمارش این‌ها، واحد اندازه‌گیری را جمع می‌بندیم: دو لیوان شیر، سه بطری آب. خوشبختانه، بیشتر اسم‌های آلمانی در گروه اول قرار می‌گیرند و قابل شمارش هستند.

۲- حروف تعریف در حالت جمع

وقتی اسمی را جمع می‌بندیم، حرف تعریف آن هم تغییر می‌کند. در حالت جمع، همه جنسیت‌ها (مذکر، مؤنث، خنثی) یک حرف تعریف معین مشترک می‌گیرند: die. این die با die مؤنث مفرد فرق دارد و مخصوص جمع است. برای اسامی نامعین (نکره) هم در حالت جمع هیچ حرف تعریف نامعینی نداریم و اسم به تنهایی می‌آید. جدول زیر این تغییر را در حالت‌های فاعلی و مفعولی نشان می‌دهد:

پس یک فرمول طلایی داریم: در جمع، حرف تعریف معین همیشه die است و حرف تعریف نامعین وجود ندارد. این را که به خاطر بسپارید، بخش بزرگی از راه را رفته‌اید.

۳- قواعد اصلی جمع بستن اسامی

حالا می‌رسیم به خود عمل جمع بستن. در آلمانی چندین پسوند مختلف برای جمع وجود دارد و انتخاب آن‌ها به جنسیت و پایان اسم بستگی دارد. گاهی فقط پسوند اضافه می‌شود، گاهی فقط اوملات می‌گیرد و گاهی هم ترکیبی از هر دو. بیایید مهم‌ترین قواعد را گروه‌به‌گروه مرور کنیم.

اسم‌های مؤنث با پایان‌های خاص: en- یا nen-

تمام اسم‌های مؤنثی که به پسوندهای ei-، heit-، keit-، schaft- یا ung- ختم می‌شوند، در جمع en- می‌گیرند. این قانون تقریباً هیچ استثنایی ندارد. همچنین اسم‌های مؤنثی که به in- ختم می‌شوند (معمولاً شغل‌های مؤنث)، در جمع nen- می‌گیرند.

• die Bäckerei → die Bäckereien (نانوایی‌ها)
• die Freundschaft → die Freundschaften (دوستی‌ها)
• die Krankheit → die Krankheiten (بیماری‌ها)
• die Wohnung → die Wohnungen (آپارتمان‌ها)
• die Freundin → die Freundinnen (دوست‌های مؤنث)
• die Lehrerin → die Lehrerinnen (معلم‌های مؤنث)

به n دوتایی در Freundinnen و Lehrerinnen دقت کنید: یک n از خود کلمه و یک n هم از پسوند جمع.

اسم‌های مذکر و خنثی با پایان‌های خاص: بدون تغییر یا فقط اوملات

اسم‌های مذکر و خنثی‌ای که به er-، en-، el-، chen- یا lein- ختم می‌شوند، در جمع معمولاً شکلشان تغییر نمی‌کند. برخی از آن‌ها فقط یک اوملات (Ä, Ö, Ü) روی ریشه می‌گیرند. این گروه کم‌دردسرترین گروه برای جمع بستن هستند.

• der Apfel → die Äpfel (سیب‌ها) — فقط اوملات
• das Brötchen → die Brötchen (نان‌های کوچک) — بدون تغییر
• der Wagen → die Wagen (ماشین‌ها) — بدون تغییر
• der Lehrer → die Lehrer (معلم‌ها) — بدون تغییر
• das Mädchen → die Mädchen (دخترها) — بدون تغییر

اسم‌های مختوم به e-: n- جمع

تقریباً تمام اسم‌های مؤنث و مذکری که به e- ختم می‌شوند، و همچنین برخی اسم‌های خنثی با این پایان، در جمع n- می‌گیرند. این یکی از پرتکرارترین الگوهای جمع در آلمانی است.

• das Auge → die Augen (چشم‌ها)
• die Blume → die Blumen (گل‌ها)
• der Name → die Namen (نام‌ها)
• die Lampe → die Lampen (لامپ‌ها)
• der Junge → die Jungen (پسرها)

کلمات با ریشه خارجی و مخفف‌ها: s- جمع

اسم‌هایی که از زبان‌های دیگر (انگلیسی، فرانسوی، هلندی) وارد آلمانی شده‌اند، معمولاً در جمع s- می‌گیرند، درست مثل انگلیسی. همین‌طور اسامی که از مخفف یا سرواژه ساخته شده‌اند هم این قاعده را دنبال می‌کنند. همچنین وقتی نام خانوادگی یک خانواده را به صورت جمع به کار می‌بریم، s می‌گیرد تا نشان دهد «خانواده فلانی».

• das Menü → die Menüs (منوها)
• der Park → die Parks (پارک‌ها)
• die DVD → die DVDs
• die CD → die CDs
• der PKW → die PKWs (خودروها)
• der Müller → die Müllers (خانواده مولر)
• der Schmidt → die Schmidts (خانواده اشمیت)

۴- اسم‌هایی که فقط جمع دارند

در آلمانی هم مثل فارسی، برخی کلمات اصلاً شکل مفرد ندارند و همیشه در حالت جمع به کار می‌روند. این کلمات را باید همان‌طور حفظ کنید.

• die Eltern (والدین) — همیشه جمع، شکل مفرد ندارد
• die Ferien (تعطیلات) — همیشه جمع
• die Leute (مردم) — همیشه جمع

با تسلط بر این چند گروه اصلی، می‌توانید اکثر اسم‌های آلمانی را به درستی جمع ببندید. البته همیشه استثناهایی وجود دارد و بهترین کار این است که هنگام یادگیری هر اسم، شکل جمع آن را هم همراه با حرف تعریفش حفظ کنید. با تمرین مداوم، این قواعد برایتان کاملاً طبیعی و خودکار می‌شود.

برای مطالعه بیشتر در مورد گرامر و تمرین تعاملی، بر روی لینک‌های زیر کلیک کنید. 

کتاب گرامر زبان آلمانی — تمرین تعاملی