جنسیت اسامی در زبان آلمانی

– اگر تازه پا به دنیای آلمانی گذاشته‌اید، یکی از اولین چیزهایی که توجهتان را جلب می‌کند، جنسیت اسامی است. بله، در آلمانی هر اسمی یک جنسیت دارد: مذکر، مؤنث یا خنثی. این جنسیت فقط به آدم‌ها و حیوانات محدود نیست؛ میز، کتاب، پنجره و حتی مفاهیم انتزاعی مثل عشق و آزادی هم جنسیت دارند! نکته مهم این است که جنسیت فقط به اسم تعلق می‌گیرد و سایر انواع کلمه را درگیر خودش نمی‌کند. اما چطور باید جنسیت یک اسم را تشخیص دهیم؟ این مقاله را بخوانید تا خیالتان از این بابت راحت شود.

۱- دو نوع جنسیت در آلمانی

جنسیت در زبان آلمانی از دو مسیر متفاوت تعیین می‌شود: جنسیت فیزیولوژیکی و جنسیت گرامری. اولی به دنیای واقعی نگاه می‌کند، دومی به ساختار خود کلمه. گاهی این دو با هم هم‌راه هستند و گاهی از هم جدا می‌شوند. بیایید هر دو را دقیق‌تر ببینیم.

۲- جنسیت فیزیولوژیکی

در این نوع، جنسیت اسم با ماهیت زیستی شخص یا موجود زنده گره خورده است. اسامی که به مردان اشاره دارند، مذکر می‌گیرند و آن‌هایی که به زنان اشاره دارند، مؤنث. این بخش کاملاً منطقی و قابل پیش‌بینی است.

• der Vater (پدر) — مذکر
• die Mutter (مادر) — مؤنث

اما همیشه همه چیز به این سادگی نیست. بسیاری از اسم‌ها به چیزهایی غیر از انسان مربوط می‌شوند: حیوانات، اشیاء، مفاهیم انتزاعی. جنسیت این اسامی دیگر ربطی به دنیای واقعی ندارد. حتی گاهی اسم‌های مربوط به انسان‌ها هم از جنسیت فیزیولوژیکی پیروی نمی‌کنند. مشهورترین مثال، کلمه Mädchen (دختر) است که با وجود اشاره به یک انسان مؤنث، جنسیت گرامری‌اش خنثی است. علتش را در ادامه می‌گوییم.

۳- جنسیت گرامری

اینجا دیگر کاری به دنیای بیرون نداریم و به خود کلمه نگاه می‌کنیم. برخی پسوندها و پایان‌های اسم، جنسیت آن را لو می‌دهند. این روش کمکتان می‌کند حتی بدون دیدن معنی کلمه، جنسیتش را حدس بزنید.

• der Frühling (بهار) — مذکر
• die Station (ایستگاه) — مؤنث

بحث تشخیص جنسیت از طریق ویژگی‌های گرامری بسیار گسترده است، اما ما در ادامه، خلاصه‌ای کاربردی و دسته‌بندی‌شده از مهم‌ترین قواعد را برایتان آورده‌ایم.

۴- گروه‌های معنایی اسم‌های مذکر

اسم‌هایی که در دسته‌های زیر جا می‌گیرند، معمولاً جنسیت مذکر دارند:

• اسامی مشاغل و افراد مذکر (der Arzt, der Lehrer)
• روزهای هفته، ماه‌ها و فصل‌ها (der Montag, der Januar, der Sommer)
• نام اکثر رودخانه‌های داخل آلمان (der Rhein, der Main)
• جهت‌های جغرافیایی (der Norden, der Süden)
• پدیده‌های آب و هوایی (der Regen, der Schnee, der Wind)
• برندهای خودروسازی (der Mercedes, der BMW)
• نوشیدنی‌های الکلی (der Wein, der Schnaps)

۵- پسوندهای اسم‌های مذکر

از نظر گرامری، بسیاری از اسم‌هایی که به پسوندهای زیر ختم می‌شوند، مذکر هستند:

• -ig (der Honig)
• -ling (der Schmetterling)
• -ismus (der Kapitalismus)
• -er (der Computer)
• -or (der Motor)

۶- گروه‌های معنایی اسم‌های مؤنث

اسم‌هایی که در این گروه‌ها قرار دارند، معمولاً مؤنث هستند:

• اسامی مشاغل و افراد مؤنث (die Ärztin, die Lehrerin)
• رودخانه‌های غیرآلمانی یا آن‌هایی که مذکر نیستند (die Donau, die Elbe)
• میوه‌ها، درختان و بسیاری از گل‌ها (die Banane, die Eiche, die Rose)
• نام کشتی‌ها، موتورسیکلت‌ها و هواپیماها (die Titanic, die Boeing)
• نام اعداد (die Eins, die Zwei)

۷- پسوندهای اسم‌های مؤنث

بسیاری از اسم‌هایی که به این پسوندها ختم می‌شوند، مؤنث هستند:

• -ung (die Zeitung)

• -heit (die Freiheit)
• -keit (die Möglichkeit)
• -schaft (die Gesellschaft)
• -tion (die Information)
• -ie (die Philosophie)
• -ei (die Bäckerei)
• -in (die Lehrerin)

۸- گروه‌های معنایی اسم‌های خنثی

اسم‌هایی که در این دسته‌ها قرار می‌گیرند، اغلب خنثی هستند:

• افراد جوان و بچه‌ها (das Kind, das Baby)
• قاره‌ها، اکثر شهرها و کشورها (das Europa, das Berlin, das Deutschland)
• حروف الفبا و الفبای موسیقی (das A, das B)
• فلزات، واحدهای اندازه‌گیری و بسیاری از عناصر شیمیایی (das Gold, das Kilo, das Helium)
• اسم مصدرها (das Lesen, das Schwimmen)
• نام بسیاری از محصولات و برندها (das Aspirin, das Nutella)

۹- پسوندهای اسم‌های خنثی

بسیاری از اسم‌هایی که به این پسوندها ختم می‌شوند، خنثی هستند:

• -chen (das Mädchen)

• -lein (das Fräulein)
• -ment (das Instrument)
• -um (das Museum)

• -nis (das Ergebnis)

حالا متوجه شدید که چرا Mädchen با وجود معنای مؤنث، خنثی است؟ پسوند chen- که برای کوچک‌سازی به کار می‌رود، همیشه اسم را خنثی می‌کند. این قانون برای تمام اسم‌های کوچک‌شده با chen- و lein- صادق است.

با این دسته‌بندی‌ها، دیگر لازم نیست جنسیت تک‌تک اسامی را حفظ کنید. کافیست الگوها را بشناسید و در بیشتر مواقع، جنسیت خودش را به شما نشان می‌دهد. برای موارد استثنا هم همیشه یک دیکشنری خوب کنار دستتان باشد.

برای مطالعه بیشتر در مورد گرامر و تمرین تعاملی، بر روی لینک‌های زیر کلیک کنید. 

کتاب گرامر زبان آلمانی — تمرین تعاملی