خواندن اعداد ترتیبی در زبان آلمانی
خواندن اعداد ترتیبی در زبان آلمانی
– تصور کنید میخواهید بگویید «تولد من سوم مارس است»، «او نفر اول مسابقه شد» یا «لطفاً در طبقه پنجم از آسانسور خارج شوید». در تمام این موقعیتها، به اعداد ترتیبی نیاز دارید؛ اعدادی که نه تعداد، بلکه ترتیب و جایگاه چیزها را نشان میدهند.
در زبان آلمانی، ساختن و بهکار بردن اعداد ترتیبی قواعد مشخص و جالبی دارد که با یادگیری آنها میتوانید تاریخها، رتبهبندیها و ترتیبها را بهدرستی بیان کنید. در این مقاله، قدمبهقدم با خواندن اعداد ترتیبی در زبان آلمانی آشنا میشوید و یاد میگیرید چطور از آنها مانند یک آلمانیزبان واقعی استفاده کنید.
۱- اعداد ترتیبی چه هستند و کجا استفاده میشوند؟
در هر زبانی، اعداد به دستههای مختلفی تقسیم میشوند. اعداد شمارشی (eins, zwei, drei…) تعداد را مشخص میکنند: سه کتاب، پنج سیب. اما اعداد ترتیبی (erste, zweite, dritte…) ترتیب و جایگاه را نشان میدهند: کتاب سوم، سیب پنجم، طبقه دوم. کاربردهای اصلی اعداد ترتیبی در آلمانی عبارتند از:
- بیان تاریخ: امروز چندم است؟ Heute ist der dritte Mai.
- بیان رتبه و ترتیب: نفر اول، دوم، سوم.
- بیان طبقات و شمارههای ترتیبی: در طبقه پنجم، ایستگاه سوم.
- در اسامی سلطنتی و عناوین: Friedrich der Zweite (فریدریش دوم).
برای مرور اعداد شمارشی که پایه ساخت اعداد ترتیبی هستند، مقاله خواندن اعداد شمارشی در زبان آلمانی را ببینید.
۲- قانون طلایی ساخت اعداد ترتیبی
برای ساختن یک عدد ترتیبی در آلمانی، قاعده اصلی به این صورت است: عدد + پسوند. اما اینکه کدام پسوند را به کار ببریم، به خود عدد بستگی دارد. خوشبختانه قانون بسیار ساده است و فقط یک استثنای اصلی دارد. بیایید این قانون را گامبهگام بررسی کنیم:
اعداد ۱ تا ۱۹: پسوند te-
برای تمام اعداد از ۲ تا ۱۹، پسوند te- را به عدد اضافه میکنیم. این پسوند درست مثل فارسی عمل میکند که به «دو» میگوییم «دوم» و به «سه» میگوییم «سوم». در آلمانی هم zwei تبدیل به zweite و drei تبدیل به dritte میشود.
- 2 → zwei → zweite (دوم)
- 4 → vier → vierte (چهارم)
- 5 → fünf → fünfte (پنجم)
- 7 → sieben → siebte (هفتم)
- 10 → zehn → zehnte (دهم)
- 15 → fünfzehn → fünfzehnte (پانزدهم)
- 19 → neunzehn → neunzehnte (نوزدهم)
اعداد ۲۰ و بالاتر: پسوند ste-
از عدد ۲۰ به بعد، پسوند ste- را به انتهای عدد اضافه میکنیم. این تفاوت کوچک به خاطر روانتر شدن تلفظ اعداد بلندتر ایجاد شده است.
- 20 → zwanzig → zwanzigste (بیستم)
- 30 → dreißig → dreißigste (سیام)
- 42 → zweiundvierzig → zweiundvierzigste (چهل و دوم)
- 100 → hundert → hundertste (صدم)
- 1000 → tausend → tausendste (هزارم)
۳- موارد مهم: اعداد ۱، ۳ و ۸
چند عدد خاص وجود دارند که از قاعده کلی کمی فاصله میگیرند و باید آنها را جداگانه به خاطر بسپارید. این استثناها بسیار پرکاربرد هستند، پس ارزش سرمایهگذاری ذهنی را دارند:
| عدد شمارشی | عدد ترتیبی | نکته |
|---|---|---|
| eins (۱) | erste | کاملاً بیقاعده، از ریشه متفاوت ساخته میشود. |
| drei (۳) | dritte | تبدیل ei به i و حذف یک e. |
| acht (۸) | achte | فقط te، بدون t اضافه (نه achtte!). |
عدد erste یک واژه کاملاً مستقل است و هیچ شباهت ظاهری به eins ندارد. عدد dritte هم تغییر آوایی جزئی را نشان میدهد. این دو را همراه با achte حتماً به خاطر بسپارید.
۴- جدول کامل اعداد ترتیبی (۱ تا ۳۱)
از آنجایی که اعداد ترتیبی برای بیان تاریخ بسیار مهم هستند، در جدول زیر اعداد ۱ تا ۳۱ را (که برای روزهای ماه کافیست) به همراه شکل نوشتاری کامل آنها ببینید. دقت کنید که در نوشتار رسمی، اعداد ترتیبی با نقطه بعد از عدد مشخص میشوند: 1. = erste، 2. = zweite و غیره.
| عدد | نوشتار عددی | نوشتار حروفی |
|---|---|---|
| ۱ | 1. | erste |
| ۲ | 2. | zweite |
| ۳ | 3. | dritte |
| ۴ | 4. | vierte |
| ۵ | 5. | fünfte |
| ۶ | 6. | sechste |
| ۷ | 7. | siebte / siebente |
| ۸ | 8. | achte |
| ۹ | 9. | neunte |
| ۱۰ | 10. | zehnte |
| ۲۰ | 20. | zwanzigste |
| ۲۱ | 21. | einundzwanzigste |
| ۲۳ | 23. | dreiundzwanzigste |
| ۳۰ | 30. | dreißigste |
| ۳۱ | 31. | einunddreißigste |
۵- کاربرد اعداد ترتیبی برای بیان تاریخ
مهمترین و پرکاربردترین استفاده از اعداد ترتیبی، بیان روزهای ماه است. در آلمانی برای گفتن تاریخ، از ساختار زیر پیروی میکنیم:
der + عدد ترتیبی + ماه
در این ساختار، عدد ترتیبی در واقع یک صفت است و مانند سایر صفتها قبل از اسم (ماه) صرف میشود. از آنجایی که بعد از حرف تعریف معین der میآید، شناسه صفت ضعیف e- را میگیرد:
- der erste Mai (اول ماه مه)
- der zweite Februar (دوم فوریه)
- der dreiundzwanzigste Juli (بیست و سوم جولای)
- Heute ist der dritte Mai. (امروز سوم ماه مه است.)
- Morgen ist der vierte Dezember. (فردا چهارم دسامبر است.)
همانطور که میبینید، عدد ترتیبی در تاریخ همیشه با der میآید، چون ماه در آلمانی مذکر است (der Januar، der Februar و …). برای مرور کاملتر نحوه بیان تاریخ، مقاله خواندن ساعت و تاریخ در زبان آلمانی را از دست ندهید.
۶- اعداد ترتیبی صفت هستند و صرف میشوند!
نکته بسیار مهم و کاربردی: تمام اعداد ترتیبی در آلمانی از نظر گرامری صفت هستند. این یعنی بسته به جنسیت، شمار و حالت اسمی که بعد از آنها میآید، شناسه میگیرند و صرف میشوند. این صرف شدن دقیقاً از همان قواعدی پیروی میکند که برای سایر صفتها آموختهاید. به این مثالها با حالتهای مختلف دقت کنید:
Nominativ (فاعلی):
- der erste Platz (مقام اول) — مذکر
- die zweite Frau (زن دوم) — مؤنث
- das dritte Kind (فرزند سوم) — خنثی
Dativ (مفعول غیرمستقیم):
- am ersten Mai (در اول ماه مه) — am = an + dem
- in der zweiten Etage (در طبقه دوم)
- aus erster Hand (از دست اول)
Akkusativ (مفعول مستقیم):
- Ich nehme den ersten Bus. (من اتوبوس اول را میگیرم.)
- Er hat den fünften Versuch gewonnen. (او تلاش پنجم را برنده شد.)
برای مرور صرف صفتها و شناسههای صفتی، مقاله ساخت صفت در زبان آلمانی میتواند بسیار کمککننده باشد. وقتی این نکته را درک کنید که اعداد ترتیبی چیزی جز صفت نیستند، استفاده درست از آنها با هر جنسیت و حالتی برایتان آسان میشود.
برای مطالعه بیشتر در مورد گرامر و تمرین تعاملی، بر روی لینکهای زیر کلیک کنید.
دیدگاهتان را بنویسید